1. تشريع وجوب حج: «وللَّه على الناس حج البيت من استطاع اليه سبيلاً»(291) براى خدا بر مردم است كه به سوى خانه او روند كسانى كه توانايى رفتن به سوى آن دارند.
2. انجام مناسك حج در زمان مخصوص: «الحج اشهر معلومات»(292) (انجام فريضه) حج در ماههاى معينى است.
3. اعلام حج توسط حضرت ابراهيمعليه السلام: «و اذنّ فى الناس بالحج يأتوك رجالاً و على كل ضامر يأتين من كلّ فّج عميق»(293) و مردم را دعوت عمومى به حج كن تا پياده و سواره بر مركبهاى لاغر از هر راه دور به سوى خانه خدا بيايند.
4. فوايد مادى و معنوى حج: «ليشهدو امنافع لهم»(294)
تا شاهد منافع گوناگون خويش باشند.
5. مساوات در حج: «سواء العاكف فيه و الباد»(295) (مسجد الحرام را) براى همه مردم مساوى قرار داديم و اعم از كسانى كه در آنجا زندگى مىكنند و يا از نقاط دور وارد مىشوند.
6. انگيزه حج و عمره قرب به خداوند: «واتمّوا الحجّ و العمرة للَّه»(296) حج و عمره را براى خدا به اتمام برسانيد.
7. ياد خدا در طول مناسك وبعد از آن: «فاذا قضيتم مناسككم فاذكروا اللَّه»(297) هنگامى كه مناسك حج خود را انجام داديد ذكر خدا گوييد و به ياد او باشيد.
8. بهرهبردارى از توشه معنوى در حج: «الحج اشهر معلومات... تزوّدوا فانّ خير الزّاد التقوى»(298) زاد و توشه تهيه كنيد كه بهترين زاد و توشه پرهيزكارى است.
9. طهارت ظاهرى و باطنى در حج: «ثم ليقضوا تفثهم»(299) قرآن كريم در آيه فوق به يكى از مناسك حج كه تحصيل طهارت از آلودگيهاست اشاره مىكند.
در حديثى از امام صادقعليه السلام مىخوانيم كه آن حضرت جمله فوق را به ملاقات امامعليه السلام تفسير كرد و هنگامى كه راوى درباره اين مسأله توضيح خواست و به تفسير اين آيه در مورد گرفتن ناخن و مانند اشاره آن كرد. امامعليه السلام فرمود: قرآن ظاهر و باطنى دارد يعنى مسأله ملاقات امام در اينجا به باطن آيه مربوط است.
اين حديث ممكن است اشاره به يك نكته لطيف باشد كه زائران خانه خدا بعد از انجام مناسك حج همان گونه كه آلودگىهاى بدن را برطرف مىسازند بايد آلودگىهاى روح و جان خود را با ملاقات امامعليه السلام و پيشواى خود برطرف سازند و لذا در حديث ديگرى از امام باقرعليه السلام مىخوانيم: «تمام الحج لقاء الامام» تكميل حج به آن است كه انسان امام را ملاقات كند. در واقع هر دو تطهير است يكى تطهير ظاهر از چركها و آلودگىها و ديگرى تطهير باطن از ناآگاهى و مفاسد اخلاقى(300)
291) آل عمران، 97.
292) بقره، 197.
293) حج، 27.
294) حج، 28.
295) حج، 25.
296) بقره، 196.
297) بقره، 200.
298) بقره، 197.
299) حج، 29.
300) نمونه، ج 14، ص 86؛ نورالثقلين، ج 3، ص 492. | 
