«انما الصدقات للفقراء و المساكين و العاملين عليها و المؤلّفة قلوبهم و فى الرقاب و الغارمين و فى سبيلاللَّه و ابن السبيل فريضة من اللَّه و اللَّه عليم حكيم»(284)
منحصراً زكات مخصوص فقرا و مساكين و كاركنانى است كه براى جمعآورى آن كار مىكنند و كسانى كه براى جلب محبتشان اقدام مىشود و براى آزادى بردگان و بدهكاران و در راه (تقويت آيين) خداوند و واماندگان در راه، اين يك فريضه (مهم) الهى است؛ و خدا دانا و حكيم است.
در اين آيه شريفه خداوند به روشنى مصارف واقعى زكات را بيان كرده و آن را با كلمه (انّما) كه دلالت بر حصر دارد آغاز نموده و اين نشان مىدهد كه بعضى از افراد خودخواه، يا بى خبر، انتظار داشتند بدون هيچگونه استحقاق، سهمى از زكات دريافت دارند كه با كلمه (انّما) دست ردّ به سينه همه آنها زده شده است. به هر حال خداوند مصارف زكات را در هشت مورد خلاصه مىكند:
1. فقرا
2. مساكين (فقير) يعنى كسى كه در زندگى خود كمبود مالى دارد هر چند مشغول كسب و كارى باشد و هرگز از كسى سئوال نكند امّا (مسكين) كسى است كه نيازش شديدتر است و دستش از كار كوتاه است و به همين جهت از اين و آن سئوال مىكند.
3. گروهى كه براى جمعآورى زكات و اداره بيتالمال، سعى وكوشش مىكنند.
4. (مؤلّفة قلوبهم) كسانى كه براى پيشبرد اهداف اسلامى انگيزه معنوى ندارند و با تشويق مالى مىتوان تأليف قلب و جلب محبت آنان نمود مانند كفار و غير مسلمانان كه به خاطر استفاده از همكارى آنها در جهاد از طريق كمك مالى تشويق مىشوند.
5. آزاد ساختن بردگان.
6. پرداخت دين بدهكاران
7. در راه خداوند: منظور از آن تمام راههايى است كه به گسترش و تقويت آيين الهى منتهى مىشود اعم از مسأله جهاد و تبليغ و مانند آن.
8. واماندگان: يعنى مسافرانى كه بر اثر علتى در راه ماندهاند، زاد و توشه و مركب كافى براى رسيدن به مقصد ندارند هر چند افراد بى بضاعتى نيستند ولى بر اثر دزدزدگى يا بيمارى يا گم كردن اموال خود يا علل ديگر به چنين وضعى افتادهاند اين چنين اشخاص را بايد از طريق زكات به مقدارى كه براى رسيدن به مقصد لازم است بىنياز ساخت.
284) توبه، 60.
| 
