قرآن كريم يكى از روشهاى مؤثر در تربيت را ياد قيامت مىداند. قرآن وقتى پيامبران را به عظمت و بزرگى ياد مىكند مىفرمايد: ياد قيامت و سراى آخرت بود كه آنها را به اين مرتبه والا و مقام و منزل عالى انسانى رسانيد. «واذكر عبادنا ابراهيم و اسحق و يعقوب اولى الايدى و الابصار انا اخلصناهم بخالصة ذكرى الدار و انّهم عندنا لمن المصطفين الاخيار»(177) به خاطر بياور بندگان ما ابراهيم و اسحاق و يعقوب را صاحبان «دستهاى نيرومند» و «چشمان بينا» ما آنها را با خلوص ويژهاى خالص كرديم و آن يادآورى سراى آخرت بود و آنها نزد ما از برگزيدگان و نيكانند.
قرآن كريم علت تباهى و سقوط افراد گنهكار را فراموشى قيامت و روز حساب مىداند. «انّ الذين يضلون فى سبيلاللَّه لهم عذاب شديد بما نسوا يوم الحساب»(178) كسانى كه از راه خداوند گمراه شوند عذاب شديدى به خاطر فراموش كردن روز حساب دارند.
ياد مرگ و قيامت در تربيت و تهذيب روح انسان تأثير فراوان دارد و در روايات بدان اشاره شده است؛ امام صادقعليه السلام مىفرمايد: «ذكر الموت يميت الشهوات فى النفس و يقلع منابت الغفلة و يقوّى القلب بمواعد اللَّه و يرق الطبع و يكسر اعلام الهوى و يطفئ نار الحرص و يحقّر الدنيا»(179) ياد مرگ شهوتها در نفس را مىميراند و غفلت انسان را از بين مىبرد و باعث قوت قلب انسان به وعدههاى الهى مىشود، طبيعت انسان را نرم مىكند و هوس را مىشكند و آتش حرص را خاموش و دنيا را در نظر انسان كوچك و حقير مىكند.
رسول گرامى اسلام مىفرمايد: «اكثروا ذكر هادم اللّذات»(180) زياد به ياد از بين برنده لذّتهاى مادى باشيد.
حضرت علىعليه السلام مىفرمايد: «اكثروا ذكر الموت تهوّن عليكم المصائب»(181) زياد به ياد مرگ باشيد تا مصيبتها و سختىهاى روزگار بر شما آسان شود.
قال رسولاللَّهصلى الله عليه وآله وسلم: «افضل الزهد فى الدنيا ذكر الموت و افضل العبادة ذكر الموت و افضل التفكر ذكر الموت»(182) برترين زهد در دنيا ياد مرگ است و برترين عبادت ياد مرگ است و برترين انديشه ياد مرگ است. و نيز فرمود: «اكيس الناس من كان اشد ذكراً للموت»(183) زيركترين مردم كسى است كه بيشتر به ياد مرگ باشد. «من اكثر ذكر الموت رضى من الدنيا باليسير»(184) هر كس زياد به ياد مرگ باشد به اندك سرمايه دنيا راضى مىشود. «من اكثر ذكر الموت احبه اللَّه»(185) هر كس زياد به ياد مرگ باشد خداوند او را دوست دارد.
177) ص، 46.
178) ص، 26.
179) بحارالانوار، ج 6، ص 132 - 133.
180) بحارالانوار، ج 6، ص 132 - 133.
181) بحارالانوار، ج 6، ص 132 - 133.
182) بحارالانوار، ج 6، ص 137.
183) بحارالانوار، ج 6، ص 135.
184) بحارالانوار، ج 6، ص 136.
185) بحارالانوار، ج 16، ص 265.
| 
