قرآن كريم، يكى از روشهاى مؤثر و مفيد در تربيت نفس را مسأله وصيت دانسته است. وصّيت به عنوان يك روش تربيتى منحصراً در وقت مرگ و آن هم براى تقسيم اموال و تعيين تكاليف به كار نمىرود وصيت كه به معناى سفارش و خواستن بعضى از امور است به صورت گسترده در اسلام براى بيان وظايف فردى و اجتماعى و رعايت مسايل اخلاقى به كار رفته است.
قرآن از حضرت عيسىعليه السلام نقل مىكند: «و اوصانى بالصلوة و الزكوة ما دمت حيا»(173) خداوند به من وصيت و سفارش كرد كه تا وقتى زنده هستم نماز بخوانم و زكات بپردازم. خداوند به انسان سفارش مىكند كه «ووصيّنا الانسان بوالديه حسنا»(174) با پدر و مادر خود به خوبى رفتار كند ولى اگر آنها فرزندان خود را وادار كنند كه: «لتشرك بى ما ليس لك به علم فلا تطعهما»(175) آنچه را كه نمىدانند شريك خدا قرار دهند در اين صورت نبايد از آنان اطاعت كند.
قرآن كريم مىفرمايد انسانها در قيامت در خسران و زيان هستند مگر كسانى كه اهل ايمان و عمل صالح باشند و مردم را به حق و حقيقت و صبر و استقامت و فضايل اخلاقى و مكارم نفسانى توصيه و سفارش كنند: «ان الانسان لفى خسر الا الذين امنوا و عملوا الصالحات و تواصوا بالحق و تواصوا بالصبر»(176) يعنى همه انسانها در زيان هستند مگر اهل ايمان و عمل صالح و كسانى كه به حق و صبر سفارش مىكنند.
پيامبر اكرمصلى الله عليه وآله وسلم بسيارى از مسايل تربيتى و اخلاقى را به صورت وصيت بيان داشتهاند. وصيّتهاى آن حضرت به تفصيل در كتاب مكارمالاخلاق طبرسى درج شده است. از جمله وصيّتهاى آن حضرت به علىعليه السلام اين است كه چهار چيز را قبل از چهار چيز درياب: «شبابك قبل حرمك و صحتك قبل سقمك و غناك قبل فقرك و حياتك قبل مماتك» 1. جوانى را قبل از پيرى 2. سلامتى را قبل از بيمارى 3. بىنيازى را قبل از فقر 4. زندگى را قبل از مرگ.
173) مريم، 31.
174) مريم، 31.
175) والعصر، 2 - 3.
176) والعصر، 3.
| 
