يكى از روشهاى مؤثر براى تربيت نفس كه قرآن بدان اشاره نموده است؛ روش نصيحت و خيرخواهى است. نصيحت از ماده «نُصح» به معناى خلوص و بىغل و غش بودن است «ناصح العسل» به معنى عسل خالص است و اين تعبير در مورد سخنانى كه از روى نهايت خلوص و خيرخواهى گفته مىشود به كار رفته است. قرآن كريم انبيا و پيشوايان دينى را نصيحت كنندگان و خيرخواهان بشر معرفى مىنمايد كه در سوره اعراف قرآن كريم از چهار نفر آنها ياد مىنمايد: 1. حضرت نوحعليه السلام 2. حضرت هودعليه السلام 3. حضرت صالحعليه السلام 4. حضرت شعيبعليه السلام
حضرت نوحعليه السلام گويد: «ابلغكم رسالات ربى و انصح لكم»(166) پيامهاى پروردگار را به شما مىرسانم و شما را نصيحت مىكنم.
حضرت هودعليه السلام گويد: «ابلّغكم رسالات ربى وأنالكم ناصح امين»(167) رسالتهاى پروردگارم را به شما ابلاغ مىكنم وخيرخواه امينى براى شما هستم.
حضرت صالحعليه السلام گويد: «ياقوم لقد ابلغتكم رسالة ربى ونصحت لكم و لكن لا تحبون الناصحين»(168) اى قوم! من رسالات پروردگارم را به شما ابلاغ كردم و براى شما خيرخواهى را انجام دادم ولى شما خيرخواهان را دوست نداريد.
حضرت شعيبعليه السلام گويد: «لقد ابلغتكم رسالات ربى ونصحت لكم»(169) من رسالات پروردگارم را به شما ابلاغ كردم و براى شما خيرخواهى نمودم.
آرى، پيامبران براى آگاهى و آشنايى مردم به وظايف خويش و تربيت اخلاقى آنان، از نصيحت وخيرخواهى به عنوان يك روش استفاده نمودهاند.
پيامبر گرامى اسلامصلى الله عليه وآله وسلم مردم را به نصيحت كردن يكديگر تشويق مىنمايد. «ان اعظم الناس منزلة عندالله يوم القيمه امشاهم فى ارضه بالنصيحة لخلقه»(170) بزرگترين مردم از لحاظ مرتبه نزد خدا در روز قيامت كسى است كه براى نصيحت خلق در زمين بيشتر سعى و تلاش نمايد.
امام صادقعليه السلام مىفرمايد: «يجب للمؤمن على المؤمن النصيحة له فى المشهد و المغيب»(171) بر مؤمن واجب است كه در حضور و غياب، خيرخواه مؤمن باشد و نيز مىفرمايد: «عليكم بالنّصح لله فى خلقه فلن تلقاه بعمل افضل منه»(172) بر شما باد به نصيحت كردن مخلوق براى رضاى الهى كه خدا را به عمل بهتر از آن ملاقات نكنى.
166) اعراف، 62.
167) اعراف، 68.
168) اعراف، 93.
169) اعراف، 93.
170) اصول كافى، ج 2، ص 258.
171) اصول كافى، ج 3، ص 296 - 297.
172) بحارالانوار، ج 74، ص 338.
| 
