قرآن كريم مىفرمايد: «بل الانسان على نفسه بصيرة و لو القى معاذيره»(50) بلكه انسان بر نيك و بد خويش آگاه است گرچه عذرى آورد.
پيامبران و ائمه معصومينعليهم السلام گر چه مربى انسانها و هاديان بشر به سوى سعادت و كمال انسانى هستند لكن مسئوليت اصلى در اصلاح نفس و تربيت روح بر عهده خود انسانهاست. زيرا به قول قرآن كريم هيچ كس بهتر از خود انسان نمىتواند بيماريش را تشخيص دهد و در صدد علاج و مداوا بر آيد انسان بيمارىها و امراض روحى را از لسان وحى و شرع مقدس مىشنود ولى آن كس كه در نهايت بايد به بيمارى خود پى برد و داروى مخصوص را به كار گيرد خود انسان است.
حضرت صادقعليه السلام مىفرمايد: «انّك قد جعلت طبيب نفسك و بيّن لك الدّاء و عرّفت آية الصّحة و دُللت على الدّواء فانظر كيف قيامك على نفسك»(51)
يعنى: تو طبيب نفس خودت قرار داده شدهاى، درد برايت بيان شده و علامت صحت را برايت بيان كردهاند دواهم به تو معرفى شده است پس ببين چگونه در معالجه نفس خود قيام مىكنى.
حضرت باقرعليه السلام مىفرمايد: «من لم يجعل له من نفسه واعظاً فانّ مواعظ الناس لن تغنى عنه شيئاً»(52) هر كس كه در نفس خويش واعظى نداشته باشد، پندهاى ديگران برايش سودى نخواهد داشت.
50) قيامت، 15.
51) بحارالانوار، ج 78، ص 283.
52) تحفالعقول، ص 294.
| 
