ساير بخش ها کتابخانه جدید پرسش و پاسخ مسابقات کتابخانه درس هايي از قرآن تفسير نور
کتابخانه
خمس » جایگاه خمس در اسلام- دورنمائى از فلسفه خمس و زكات
 گرچه اسلام درآمدهایى را كه از طرق نامشروع، همچون اختلاس، احتكار، كم‏فروشى، ربا، سرقت، رشوه و امثال آن بدست مى‏آید، به شدّت حرام كرده و حكومت اسلامى را مسئول بازگشت این اموال به صاحبان اصلى آنها دانسته است، چنانكه امیرالمؤمنین على‏علیه السلام فرمود: تمام اموالى را كه در زمان خلیفه سوّم میان نورچشمى‏ها به ناحق تقسیم شده است، برخواهم گرداند، گرچه آن اموال در مهر زنان هزینه شده باشد.(2) امّا با این حال به دلایل تفاوت‏هاى حكیمانه‏اى كه خداوند میان انسان‏ها قرار داده است و به خاطر تلاش و تخصّص و ابتكار، برخى افراد درآمد بیشترى دارند كه از طریق مشروع نیز كسب كرده‏اند، و برخى افراد با درآمد كم، توانِ اداره زندگى خود را ندارند.
 تمام نظام‏هاى بشرى براى كم‏درآمدها به فكر چاره بوده‏اند، زیرا اگر این خلاء به نحوى پر نشود، كینه و حسادتِ كم‏درآمدها نسبت به پردرآمدها شعله‏ور مى‏شود و شعله‏اش ممكن است همه چیز را بسوزاند. اگر گرسنگان سیر نشوند، خطر بالارفتن آمار جنایات جدّى مى‏شود و هر نظامى كه به فكر گرسنگان نباشد، ماندنى نیست.
 گرسنگىِ جمعى از مردم و پرخورى جمع دیگر را هیچ عقل و وجدان سالمى نمى‏پذیرد. به همین دلیل، براى حلّ این مسأله افراد و حكومت‏ها، طرحهاى زیادى ارائه داده‏اند كه رایج‏ترین آنها گرفتن مالیات و برقرارى تأمین اجتماعى و ایجاد مؤسسات خیریّه و صندوق‏هاى قرض الحسنه و امثال آن است.
 اسلام نیز كه مكتبى جامع و اجتماعى است، براى فقرزدایى و حل مشكل محرومان جامعه، طرحهایى را ارائه داده كه یكى از آنها، مسئله خمس است.
 رسیدگى به فقرا به قدرى مهم است كه حضرت على‏علیه السلام در حال نماز انگشتر خود را به فقیرى كه در مسجد از مردم تقاضاى كمك مى‏كرد و كسى به او پاسخ مثبتى نداد، عطا كرد و اشاره نكرد كه صبر كند و بعد از نماز به او كمك كند بلكه در حال ركوع انگشتر خود را به او بخشید و آیه نازل شد: «انّما ولیّكم اللّه و رسوله و الّذین آمنوا الّذین یقیمون الصلوة و یؤتون الزّكاة و هم راكعون»(3)
 البتّه در بحث خمس، تفاوت‏هاى خمس و زكات با مالیات مرسوم دولتى بیان شده است كه ان شاءاللّه مورد مطالعه قرار خواهد گرفت.
 خمس، نوعى تعدیل ثروت است كه انسان با اراده خود و با قصد قربت، براساس ایمانى كه دارد و اعتمادى كه به او مى‏شود، درآمدهاى خود را بررسى و هزینه متعارف زندگى خود را از آن كاسته و بیست درصد از سودى كه مازاد بر هزینه زندگى سالانه او است، به عالم‏ترین، متّقى‏ترین و بى‏هوس‏ترین افراد مى‏پردازد تا او همچون وكیلى مورد اعتماد، در آنچه به صلاح جامعه مى‏بیند، هزینه كند.
 این تعدیل ثروت از طریق خمس و زكات، امرى واجب است، ولى اسلام براى تعدیل ثروت راههاى غیر الزامى دیگرى نیز از قبیل وقف، هبه، صدقه، انفاق، وصیّت، كفّاره، نذر، عهد، ایثار و قرض‏الحسنه، قرار داده است.
 تعدیل ثروت در بعضى از مكاتب اقتصادى همچون كمونیسم، از طریق نفى مالكیّت خصوصى و به انحصار دولت درآوردن همه چیز، آن هم به صورت اجبار صورت مى‏گیرد كه در این نوع تعدیل هیچ‏گونه آزادى و انتخاب و رشد وجود ندارد.

2) واللّه لو وجدته قد تزوّج به النساء وملك به الاماء لرددتُه». نهج‏البلاغه، خطبه 15.
3) سوره مائده، آیه 55 .
صفحه قبل « [صفحه 2]» صفحه بعد


فهرست
مقدّمهجایگاه خمس در اسلام- دورنمائى از فلسفه خمس و زكاتجامعیّت اسلام خمس در قرآن‏ اهمیّت خمس‏آثار خمس‏خمس در روایات‏ خمس در زمان پیامبرصلى الله علیه وآله‏ خمس پس از پیامبروسوسه‏هاى شیطانى تفاوت خمس و زكات با مالیات‏ راه مقاومت در برابر وسوسه‏هاموارد ومصارف خمس‏- خمس براى كیست؟سهم پیامبر و امام براى شخصیّت حقوقى آنان‏ ذى القربى كیست؟خمس مربوط به چه چیزهایى است؟سنّت پیامبر در كنار كتاب خدادیدگاه شیعهگیرنده خمس در زمان غیبت كیست؟ امتیازات پرداخت خمس به فقیه جامع الشرائطچگونگى تقسیم خمس‏مقدار پرداخت‏آداب پرداخت‏